DONANIM 9 Şubat 2015, 21:34

Anakart Nedir?

Anakart (ing.mainbroad,motherbroad,basebroad…); Basit anlamda anakart, bilgisayarın tüm parçalarının birbiriyle iletişiminin sağlandığı, koordine edildiği ve donanım parçalarının bağlandığı bir devre kartıdır. Bilgisayarın birincil donanımı olan anakartı bir evin temeline benzetebiliriz. Tüm Parçalar temel üzerine oturtulmuş ve yapı taşları olan donanım parçaları anakarta bağlanmıştır. IBM şirketinin 1982 yılında kendi bilgisayarlarında kullanılmaya başladığı anakart ilk anakart kabul edilmektedir. Bu anakart günümüzdeki anakartlar ile boyut olarak birbirine yakındır. Bilgisayarın donanımsal parçalarının birbirleri ile iletişiminin sağlanması ve işlemlerin gerçekleştirilmesi için anakartın üzerinde harici işlemcinin yanı sıra kart işlemcileri de bulunmaktadır. Chipset olarak adlandırılan bu kart işlemci bilgisayarın performansını etkileyen en önemli unsurlardan biridir. Bilgisayara dış ortamlardan gelen bilgilerin veya verilerin (ses,görüntü,yazı vb.) toplandığı ve gereken birimlere ulaştırıldığı anakartta bu işlemler için soketler(bağlantı noktaları) bulunmaktadır. Gelelim bu girişlerin yapıldığı bağlantı noktalarına ve anakartın birimlerine;

anarkart 2

Anakart İşlemcisi – Dahili İşlemci (Chipset); İşlevi parçalar arasındaki veri transferlerini gerçekleştirmek ve dışarı ile çeşitli bağlantıları sağlamaktır. Yukarıda belirtildiği gibi bilgisayarın performasını etkileyen parçadır. Örnek olarak harddiskte işlenen bir veriyi ekran kartına daha sonra da ekrana iletilirken bu entegreler üzerinden iletilmektedir. Bilgisayar üzerinde bulunan parçalar birbirinden farklı hızda ve türde çalışmaktadır. Bu parçalar birbirleri ile direkt iletişime geçmesi ve birbirleriyle uyumlu çalışması için chipset devreye girmektedir. Chipsetlerin hızları yüksek olduğu için parçada ısınmalar meydana gelmektedir. Bu ısınma soğutucu modüller ile giderilmektedir, anakartta gördüğümüz metal tırtıklı ızgara şeklindeki bu parça soğutucu parçadır.

Veri Yolu (Bus); Anakart üzerinde bulunan bileşenlerin birbirleri ile iletişimini sağlayan cihaza Chipset demiştik, Veriyolu ise Chipsetlerin Anakartta bulunan parçalarla iletişimini sağlarken kullandığı yolu ifade eder. Veriyolları ikiye ayrılır; Standart ve Adres. Standart Veri Yolları bilgisayar ile yaptığımız işlemle ilgili verileri, Adres Veri Yolları ise bu verilerin nereye gideceğini belirler. Bilgisayarda bulunan diğer parçalarda olduğu gibi bu veri yollarının da kapasitesi vardır. Örneğin 16 bitlik bir veri yolu bir seferde 16 bit veri aktarabilir, 32 bitlik bir veri yolu bir seferde 32 bit veri aktarabilir. Yukarda bahsettiğimiz gibi veri yolunun kapasitesi bilgisayarın performans ve hızını etkiler.

Port; iki parçayı birbirine bağlayan veriyoluna “port” adı verilir. Günümüzde genel itibariyle üç çeşit veriyolları kullanılmaktadır.

AGP (Advanced Graphics Port)Gelişmiş Grafik Portu ;  Yüksek Hızlı grafik kartlarını bilgisayarın anakartına noktadan noktaya yönlendirmek için kullanılır. Öncelikli olarak hızlandırılmış üç boyutlu bilgisayar grafikleri destekler. Veriyolu kapasitesi 266 mb/s dir.

ISA (Industry Standart Architecture)Sanayi Standardı Mimari ; IBM bilgisayarlarda 1981 yılında 8 Bit’lik bir sistem olarak ortaya çıkmış zamanla geliştirilmiş ancak günümüzde yok denecek kadar azdır. ISA en fazla 16 bit genişliğinde ve 8 Mhz hızında çalışmaktadır. ISA veriyolları hızlı veri yollarına ihtiyaç duymayan ses kartları için kullanılmaktadır.

PCI (Peripheral Component Interconnect); İntel tarafından geliştirilen yerel veri yolu standartıdır. Modern anakartlarda ISA yuvalarının hemen yanında bulunur beyaz renkli ve ISA yuvalarından biraz daha kısadır. Tak-Çalıştır desteklidir. 64 bitliktir ancak uyumluluk problemleri nedeniyle genellikle 32 bit olarak kullanılır. Veriyolu kapasitesi 133 mb/sn dir.

Birazda Anakartta bulunan portlardan (kart yuvaları) bahsedelim;

PCI Portları; Ekran kartı dışında diğer kartları takabileceğimiz portlardır. Örneğin ses kartı, tv kartı, Ethernet kartı gibi kartları bu portlara takabiliriz. Bu portun hızı 33 Mhz veya 66 Mhz dir. Tek seferde 32 bitlik veriyi transfer edebilmektedir. 3.3 V veya 5 V elektrik ile çalışmaktadır. 133 mb/sn veri transfer hızına sahiptir.

PCI Express Portları; Adı üstünde PCI portların expressidir yani daha hızlıdır. Boyut olarak daha küçük hız olarak daha yüksek kapasitelidir. İki versiyonu mevcuttur; 1.1 ve 2.0 . 1.1 veri aktarım hızı 2.5 Gb/sn iken 2.0 da veri aktarım hızı 5 Gb/sn dir. Yeni üretilen kartlar genelde PCI express’e göre çıkarılmaktadır bu da yakın gelecekte PCI portların tarihe karışacağının göstergesidir.

PCI Express X16 Portu; AGP ye alternatif olarak geliştirilmiştir. Ekran Kartları için tasarlanan PCI Express X16 portu saniyede 4 Gb veri aktarabilmektedir. Neden X 16; 16 hat barındırmaktadır her bir hat 250 Mb/sn veri transferi sağlayabilmektedir.

IDE-ATA Portu; Anakarta CDroom, CDrewriter, DVDroom, DVD rewriter ve IDE destekli hardiskleri bağlamak için kullanılmaktadır.Integrated Drive Elektronics (Dahili Sürücü Elektroniği)’nin kısaltmasıdır. 48 bit/sn aktarım hızına, 144 PB depolama kapasitesine ve 100 Mhz hıza sahiptir.

SATA-SATA 2 Portları; Seri ATA, sabit diske veri aktaran ve sabit diskten veri almayı sağlayan parçadır. Kasa içerisinde daha az yer kapladığı için daha ergonomik kullanım sağlamaktadır. Şu an 2.0 versiyonu 3 Gb/sn veri transfer hızına sahiptir. Yeni çıkan 3.0 versiyonu 6 Gb/sn veri transfer hızlarına ulaşmaktadır.

Destek Sürücü Bağlantı Portu; Disket sürücülerin bağlandığı yerdir. Sınırlı ve düşük veri transfer hızlarına sahip olduğu için günümüzde yeni nesil bilgisayarlarda bulunmamaktadır.

Güç Bağlantı Portu; Anakartın çalışması için gereken elektriğin güç kaynağından alındığı porttur. Kart parçalarına gereken 5 V – 12 V elektriğin dağılımı buradan gerçekleştirilmektedir.

İşlemci Portu; İlk olarak işlemcinin ne olduğunu öğrenelim; işlemci kendisine gelen veri ve komutları işleyerek çıktılarını diğer anakart parçalarına aktarma işlevini görür. Günümüzde yaygın olarak 2 işlemci üreticisi bulunmaktadır; İntel ve AMD. İşlemci Portları işlemcilere göre farklılık göstermektedir. Örneğin İntel’in bazı işlemcileri için 611 soket, AMD’nin bazı işlemcileri için 1207 soket kullanılmaktadır.

RAM Portları; İşlemci ve Ram slotları genel itibariyle birbirine yakın üretilirler. Çünkü aralarındaki veri iletişimi fazla olan iki parçadır. Ram slotları her anakartta farklılık göstermektedir. Bunun nedenleri iki çeşit standart olduğu için;

SDRAM Standartı; 72 PİN SO-DIMM, 100 PİN DIMM, 144 PİN SO-DIMM, 168 PİN DIMM

DDRRAM Standartı; 200 PİN SO-DIMM, 240 PİN DIMM bu standartlar DDR2 ve DDR3 içinde geçerlidir.

Gelelim Anakarta Dış Verilerin Girilmesinde Kullanılan Portlara;

Klavye Giriş Portu; Klavyeyi anakarta bağlayan porttur. Günümüzde USB klavyeler çıktığından dolayı daha yavaş olan mor renkli slotların yerini almıştır.

Fare Giriş Portu; Günümüzde kullanım ömrünü tüketen portlardan biridir. Yeşil renkli yuvarlak slotlar artık yerini USB portlara bırakmıştır.

Hoparlör çıkışı/Mikrofon girişi/Ses aygıtı girişi; Tek bir parçada bulunan bu üç giriş çıkış birimi anakarttan ses giriş çıkışlarının yapıldığı porttur. (Renkleri: Yeşil Hoparlör/Kırmızı Mikrofon/Mavi Line)

Ethernet/ADSL Modem Portu; Anakartın Modeme veya bir ağa bağlandığı porttur.

OnBoard Port; Anakarttan gönderilen verileri monitöre veya diğer görüntü birimlerine aktarıldığı porttur.

USB Portları; Anakarttaki verilerin girişlerinin ve çıkışlarının yapıldığı, Usb cihazların bağlandığı porttur. Usb sayısı anakartlarda sayı ve versiyon olarak farklılık gösterir.

Yazar Bilgileri

emrah emrah4334@gmail.com
teknoloji yazarı.

Benzer İçerikler

Yorum Yap